ลัลลลิตาคลินิก ผิวหนัง ความงาม โรคเด็กและวัคซีน

ลมพิษหลอดเลือดอักเสบ (Urticarial Vasculitis): ต่างจากลมพิษทั่วไปอย่างไร และแนวทางการรักษา | ลัลลลิตาคลินิก

ลมพิษหลอดเลือดอักเสบ

อาการผื่นลมพิษ (Urticaria) เป็นปัญหาผิวหนังที่พบได้บ่อย โดยทั่วไปผื่นมักจะยุบหายไปเองภายใน 24 ชั่วโมงโดยไม่ทิ้งร่องรอย แต่หากคุณมีผื่นลักษณะคล้ายลมพิษที่ “อยู่นานกว่าปกติ มีอาการเจ็บแสบ และเมื่อยุบแล้วทิ้งรอยดำคล้ำไว้” นั่นอาจไม่ใช่ลมพิษธรรมดา แต่เป็นสัญญาณของ “โรคลมพิษหลอดเลือดอักเสบ (Urticarial Vasculitis)” ค่ะ

โรคนี้มีความซับซ้อนกว่าลมพิษทั่วไป เนื่องจากมีการอักเสบของหลอดเลือดขนาดเล็กใต้ผิวหนังร่วมด้วย ลัลลลิตาคลินิก (Lullalita Clinic)มาให้ความรู้เพื่อการสังเกตตนเองและการรักษาที่ถูกต้องค่ะ

คำถามพบบ่อย: โรคลมพิษหลอดเลือดอักเสบ (Urticarial Vasculitis) ต่างจาก ลมพิษธรรมดา อย่างไร?

คำตอบ: โรคลมพิษหลอดเลือดอักเสบ มีจุดสังเกตที่แตกต่างจากลมพิษธรรมดา 3 ประการหลัก ดังนี้ค่ะ:

  1. ระยะเวลาของผื่น: ผื่นลมพิษทั่วไปมักยุบหายไปภายใน 24 ชั่วโมง แต่ผื่นลมพิษหลอดเลือดอักเสบจะคงอยู่นานกว่า 24-48 ชั่วโมงในตำแหน่งเดิม

  2. อาการที่รู้สึกได้: ลมพิษทั่วไปจะมีอาการ “คัน” เป็นหลัก แต่ลมพิษหลอดเลือดอักเสบ ผู้ป่วยมักรู้สึก “เจ็บ แสบ ร้อน หรือกดแล้วเจ็บ (Pain/Burning sensation)” มากกว่าอาการคัน

  3. ร่องรอยหลังผื่นยุบ: เมื่อลมพิษหลอดเลือดอักเสบยุบตัวลง มักจะทิ้ง “รอยดำ รอยคล้ำ หรือรอยช้ำจ้ำเลือด (Residual purpura or hyperpigmentation)” เอาไว้บนผิวหนัง เนื่องจากการแตกของเม็ดเลือดแดงจากหลอดเลือดที่อักเสบ

คำถามพบบ่อย: โรคลมพิษหลอดเลือดอักเสบ เกิดจากอะไร?

คำตอบ: สาเหตุของการเกิดโรคนี้แบ่งออกเป็น 2 กลุ่มหลัก ได้แก่:

  1. ไม่ทราบสาเหตุแน่ชัด (Idiopathic): พบได้บ่อยที่สุด โดยระบบภูมิคุ้มกันทำงานผิดปกติและไปโจมตีหลอดเลือดฝอยที่ผิวหนังด้วยตนเอง

  2. มีโรคหรือปัจจัยอื่นกระตุ้น (Secondary causes): มักพบความเชื่อมโยงกับ “โรคแพ้ภูมิตัวเอง (Autoimmune diseases)” เช่น โรคพุ่มพวง (SLE) หรือโรครูมาตอยด์, การติดเชื้อไวรัส (เช่น ไวรัสตับอักเสบบี ซี)

แนวทางการใช้ยารักษา  เนื่องจากโรคนี้มีการอักเสบของหลอดเลือดร่วมด้วย การทานเพียง “ยาแก้แพ้ (Antihistamines)” ทั่วไปจึงมักไม่ค่อยตอบสนองหรือไม่ได้ผลเต็มที่ แพทย์เฉพาะทางด้านผิวหนังจึงต้องพิจารณาใช้ยากลุ่มอื่นเพื่อลดการอักเสบ ดังนี้ค่ะ:

  • ยาทางเลือกแรก (First-line / Anti-inflammatory agents): แพทย์มักพิจารณาจ่ายยาลดการอักเสบที่ไม่ใช่สเตียรอยด์แต่มีฤทธิ์ปรับภูมิคุ้มกัน เช่น ยาลดการอักเบที่ไม่ใช่สเตียรอยด์ ยาโคลชิซิน (Colchicine), แดปโซน (Dapsone), หรือยาต้านมาลาเรีย (Hydroxychloroquine) ซึ่งมักได้ผลดีในกลุ่มที่มีอาการเฉพาะที่ผิวหนัง

  • ยาคอร์ติโคสเตียรอยด์ชนิดรับประทาน (Systemic Corticosteroids): ใช้ในระยะสั้นเพื่อควบคุมอาการอักเสบเฉียบพลันที่รุนแรง

  • ยากดภูมิคุ้มกัน (Immunosuppressants) หรือ ยาชีววัตถุ (Biologics): เช่น Azathioprine, Mycophenolate mofetil, หรือ Omalizumab จะถูกพิจารณาใช้ในกรณีที่ผู้ป่วยดื้อต่อยาเบื้องต้น หรือมีอาการรุนแรงทางระบบอื่นๆ ร่วมด้วย

ระยะเวลาที่เป็นโรค (Disease Duration) และ การพยากรณ์โรค (Prognosis) โรคลมพิษหลอดเลือดอักเสบ จัดเป็น “โรคเรื้อรัง (Chronic condition)” อาการผื่นอาจเป็นๆ หายๆ ต่อเนื่องยาวนานหลายเดือนจนถึงหลายปี การพยากรณ์โรคจะขึ้นอยู่กับ “ระดับโปรตีนคอมพลีเมนต์ (Complement) ในเลือด” ซึ่งแบ่งเป็น 2 กลุ่มดังนี้:

  1. กลุ่มระดับคอมพลีเมนต์ปกติ (Normocomplementemic Urticarial Vasculitis – NUV): การพยากรณ์โรคอยู่ในเกณฑ์ “ดีมาก (Good Prognosis)” อาการมักจำกัดอยู่แค่ที่ผิวหนัง ตอบสนองต่อการรักษาด้วยยาได้ดี และมีโอกาสที่โรคจะสงบลงได้เองในระยะยาว

  2. กลุ่มระดับคอมพลีเมนต์ต่ำ (Hypocomplementemic Urticarial Vasculitis – HUV): การพยากรณ์โรคต้อง “เฝ้าระวังอย่างใกล้ชิด (Guarded Prognosis)” เนื่องจากผู้ป่วยกลุ่มนี้มักมีอาการอักเสบของอวัยวะภายในร่วมด้วย เช่น ปวดข้อรุนแรง ไตอักเสบ ปัญหาทางระบบหายใจ (COPD) หรือสัมพันธ์กับโรค SLE ทำให้ต้องรับการรักษาด้วยยากดภูมิคุ้มกันในระยะยาว และต้องทำงานร่วมกับอายุรแพทย์เฉพาะทางค่ะ

ความสำคัญของการคัดกรองและการแบ่งกลุ่มโรค โรคลมพิษหลอดเลือดอักเสบ แบ่งออกเป็น 2 กลุ่มหลัก

ตามระดับสารคอมพลีเมนต์ (Complement) ในเลือด ซึ่งแพทย์จะเป็นผู้ประเมินค่ะ:

  1. ชนิดระดับคอมพลีเมนต์ในเลือดปกติ (Normocomplementemic Urticarial Vasculitis – NUV): มักมีอาการจำกัดอยู่ที่ผิวหนังเป็นหลัก และตอบสนองต่อการรักษาได้ดี

  2. ชนิดระดับคอมพลีเมนต์ในเลือดต่ำ (Hypocomplementemic Urticarial Vasculitis – HUV): เป็นกลุ่มที่ต้องเฝ้าระวังอย่างใกล้ชิด เนื่องจากอาจมีอาการทางระบบอื่นๆ ร่วมด้วย เช่น ปวดข้อรุนแรง ปวดท้อง หรือมีความเชื่อมโยงกับโรคแพ้ภูมิตัวเอง (SLE)

แนวทางการวินิจฉัยและรักษา ที่ ลัลลลิตาคลินิก เนื่องจากโรคนี้มีรอยโรคที่คาบเกี่ยวระหว่างโรคภูมิแพ้และโรคหลอดเลือดอักเสบ การตรวจรักษาจึงต้องอาศัยการพบแพทย์เฉพาะทาง ไม่ควรซื้อยารับประทานเอง การยืนยันการวินิจฉับสามารถทำได้ด้วยการตรวจชิ้นเนื้อ และส่งตรวจทางพยาธิวิทยา

  • ข้อมูลนี้จัดทำขึ้นเพื่อเป็นความรู้เบื้องต้นเกี่ยวกับการสังเกตรอยโรคทางผิวหนังเท่านั้น

  • โรคลมพิษหลอดเลือดอักเสบมีความซับซ้อน ผลจากการเข้ารับการตรวจรักษา เป็นผลที่เกิดขึ้นสำหรับผู้ป่วยเฉพาะราย และการตอบสนองต่อยาอาจแตกต่างกันไปในแต่ละบุคคล

  • หากมีผื่นเรื้อรังนานกว่า 24 ชั่วโมง ควรรับการตรวจวินิจฉัย ซักประวัติ และประเมินสภาพผิวจากแพทย์ประจำสถานพยาบาลโดยตรง

ปรึกษาปัญหาผื่นลมพิษเรื้อรัง รอยดำจากผื่น หรือนัดหมายแพทย์เฉพาะทาง ได้ที่:

ลัลลลิตาคลินิก (Lullalita Clinic)

Tel: 086-353-4562

Line OA: @lullalitaclinic

Website: www.lullalitaskin.com

เอกสารอ้างอิง

  1. Kolkhir P, Grakhova M, Bonnekoh H, Krause K, Maurer M. Treatment of urticarial vasculitis: A systematic review. J Allergy Clin Immunol. 2020;145(3):803-812.

  2. Marzano AV, Genovese G, Casazza G, et al. Urticarial vasculitis: Clinical and laboratory findings, outcomes, and management in a cohort of 134 patients. J Am Acad Dermatol. 2022;86(5):1064-1073.

  3. Zuberbier T, Abdul Latiff AH, Abuzakouk M, et al. The EAACI/GA²LEN/EuroGuiDerm/APAAACI guideline for the definition, classification, diagnosis, and management of urticaria. Allergy. 2022;77(3):734-766.

  4. Guimarães T, et al. Characteristics and Management of Urticarial Vasculitis: A Systematic Review. Autoimmun Rev. 2021;20(4):102790.

เเชร์โพสต์นี้
Facebook
Twitter
LinkedIn