สำหรับผู้ที่มีปัญหา “โรคผื่นภูมิแพ้ผิวหนัง (Atopic Dermatitis)” การต้องเผชิญกับอาการผิวแห้ง แดง และคันเรื้อรัง มักนำไปสู่การมองหาทางเลือกในการดูแลตัวเองเพิ่มเติม นอกเหนือจากการทายา ควรอ่านให้จบ
หนึ่งในกระแสความนิยมที่ถูกพูดถึงอย่างมากในปัจจุบันคือ การรับประทานอาหารเสริมกลุ่ม “โพรไบโอติกส์ (Probiotics) และ พรีไบโอติกส์ (Prebiotics)”
คำถามคือ อาหารเสริมเหล่านี้ช่วยเรื่องผื่นภูมิแพ้ที่ผิวหนังได้จริงหรือไม่? ลัลลลิตาคลินิก (Lullalita Clinic) จะพามาหาคำตอบโดยอ้างอิงจากฐานข้อมูลงานวิจัยทางการแพทย์ระดับสากลกันค่ะ ความเชื่อมโยงระหว่าง “ลำไส้” และ “ผิวหนัง” (Gut-Skin Axis) ในทางการแพทย์ มีทฤษฎีที่เรียกว่า Gut-Skin Axis ซึ่งอธิบายว่า ความสมดุลของจุลินทรีย์ในลำไส้ (Gut Microbiome) มีความเชื่อมโยงกับระบบภูมิคุ้มกันทั่วร่างกาย รวมถึงผิวหนังด้วยค่ะ
ผู้ป่วยโรคผื่นภูมิแพ้ผิวหนังมักพบว่ามีระบบภูมิคุ้มกันที่ทำงานไวเกินไป (Immune Dysregulation)
งานวิจัยพบว่าการมีจุลินทรีย์ชนิดดีในลำไส้ที่สมดุล อาจมีส่วนช่วยส่งสัญญาณไปปรับสมดุลภูมิคุ้มกัน และอาจช่วยลดกระบวนการอักเสบของผิวหนังได้ในทางอ้อมค่ะ
Probiotics และ Prebiotics คืออะไร?
- กลุ่มโพรไบโอติกส์ (Probiotics): จุลินทรีย์ชนิดดีที่มีชีวิต งานวิจัยพบว่าสายพันธุ์ที่ถูกนำมาศึกษาบ่อยที่สุดในการช่วยลดระดับความรุนแรงของผื่น (SCORAD index) มักอยู่ในตระกูลแลคโตบาซิลลัส (Lactobacillus) และบิฟิโดแบคทีเรียม (Bifidobacterium) เช่น:
Lactobacillus rhamnosus GG (LGG)
Lactobacillus plantarum
Bifidobacterium breve
Bifidobacterium animalis subsp. lactis
- กลุ่มพรีไบโอติกส์ (Prebiotics): ใยอาหารที่เป็นอาหารของจุลินทรีย์ชนิดดี มักเป็นการศึกษาในกลุ่มโอลิโกแซ็กคาไรด์ (Oligosaccharides) เช่น FOS (Fructo-oligosaccharides) และ GOS (Galacto-oligosaccharides)
อ้างอิงจากบททบทวนวรรณกรรมของ Cochrane และ PubMed การใช้โพรไบโอติกส์และพรีไบโอติกส์ในการดูแลโรคผื่นภูมิแพ้ผิวหนัง มีข้อสรุปทางการแพทย์ดังนี้ค่ะ:
1. เป็นเพียง “ตัวช่วยเสริม” ไม่ใช่การรักษาหลัก: งานวิจัยบางส่วนพบว่าการได้รับจุลินทรีย์ชนิดดีบางสายพันธุ์ อาจช่วยลดระดับความรุนแรงของผื่น (SCORAD index) ได้บ้างเล็กน้อยในผู้ป่วยบางราย แต่ “ไม่สามารถทดแทน” การรักษาหลักทางการแพทย์ได้ค่ะ
2. ยังไม่มีสายพันธุ์ที่เฉพาะเจาะจง: ในปัจจุบันยังไม่มีข้อสรุปทางการแพทย์ที่ชัดเจนว่า โพรไบโอติกส์สายพันธุ์ใด หรือปริมาณเท่าใด ที่ใช้รักษาผื่นภูมิแพ้ผิวหนังได้ผลอย่างเจาะจง 100%
3. ผลลัพธ์ขึ้นอยู่กับแต่ละบุคคล: การตอบสนองต่ออาหารเสริมมีความแตกต่างกันไปในแต่ละคน บางรายอาจรู้สึกว่าอาการกำเริบน้อยลง ในขณะที่บางรายอาจไม่เห็นความเปลี่ยนแปลงที่ชัดเจน
การดูแลรักษาโรคผื่นภูมิแพ้ผิวหนังที่ถูกต้อง อาหารเสริมอาจเป็นทางเลือกเสริมในการดูแลสุขภาพองค์รวม แต่การทำให้ผื่นภูมิแพ้ผิวหนังสงบลงอย่างยั่งยืน ต้องอาศัยการดูแลที่ “เกราะป้องกันผิว” โดยตรงค่ะ ซึ่งประกอบด้วย:
– การทามอยส์เจอไรเซอร์อย่างสม่ำเสมอ เพื่อซ่อมแซมและเติมความชุ่มชื้นให้ผิว
– การใช้ยาลดการอักเสบ (Topical treatments) อย่างถูกต้องในช่วงที่ผื่นเห่อ
– การหลีกเลี่ยงปัจจัยกระตุ้น เช่น สบู่ที่รุนแรง เหงื่อ หรือสภาพอากาศ ดูแลปัญหาผื่นภูมิแพ้อย่างเข้าใจ
ที่ ลัลลลิตาคลินิก การประเมินสภาพผิวและวางแผนการรักษาโดยแพทย์ คือหัวใจสำคัญของการดูแลโรคนี้ค่ะ ทุกการรับบริการที่ลัลลลิตาคลินิก จะได้รับการดูแลและให้คำแนะนำโดย พญ.นิอร บุญเผื่อน (ว.33606) แพทย์เฉพาะทางด้านผิวหนัง คุณหมอจะช่วยประเมินความรุนแรงของผื่น วางแผนการใช้ยาอย่างปลอดภัย และให้คำแนะนำทั้งเรื่องการดูแลผิวภายนอกและโภชนาการภายใน เพื่อเป้าหมายในการคืนผิวที่แข็งแรงและคุณภาพชีวิตที่ดีให้กับคุณค่ะ
– ข้อมูลนี้จัดทำขึ้นเพื่อเป็นความรู้เบื้องต้นเกี่ยวกับการดูแลสุขภาพองค์รวมและผิวพรรณเท่านั้น
– อาหารเสริมโพรไบโอติกส์และพรีไบโอติกส์ ไม่ใช่ยารักษาโรค และไม่สามารถใช้ทดแทนการรักษาตามมาตรฐานทางการแพทย์ได้
– โรคผื่นภูมิแพ้ผิวหนังเป็นโรคเรื้อรัง ผลจากการดูแลรักษาเป็นผลที่เกิดขึ้นสำหรับผู้ป่วยเฉพาะราย และผลลัพธ์อาจแตกต่างกันไปในแต่ละบุคคล
– ควรปรึกษาแพทย์ประจำสถานพยาบาลก่อนเริ่มรับประทานอาหารเสริม หรือก่อนการปรับเปลี่ยนแผนการรักษาทุกครั้ง ปรึกษาปัญหาโรคผื่นภูมิแพ้ผิวหนัง ผิวแห้งคันเรื้อรัง หรือนัดหมายแพทย์เฉพาะทาง
ได้ที่: ลัลลลิตาคลินิก (Lullalita Clinic)
Tel: 086-353-4562
Line OA: @lullalitaclinic
Website: www.lullalitaskin.com
เอกสารอ้างอิง (References)
1. Effects of probiotic supplementation in adult with atopic dermatitis: a systematic review with meta-analysis. Clin Exp Dermatol. 2023 Dec 19;49(1):46-52. doi: 10.1093/ced/llad318.
2. Therapeutic effectiveness of probiotics for atopic dermatitis: A systematic review and meta-analysis of randomized controlled trials with subgroup analysis. Asian Pac J Allergy Immunol. 2025 Sep;43(3):428-438. doi: 10.12932/AP-280323-1576.
3. Probiotics for the Treatment of Atopic Dermatitis in Adults: A Systematic Review and Meta-Analysis. Indian J Dermatol. 2025 Jul-Aug;70(4):221. doi: 10.4103/ijd.ijd_117_24.
4. Probiotics for pediatric atopic dermatitis: A systematic review and meta-analysis of randomized controlled trials. PMC. 2025. (อัปเดตผลลัพธ์การใช้ Probiotics ในโรคผื่นภูมิแพ้ผิวหนังเด็กเปรียบเทียบกับยาหลอก)
5. A Systematic Review of the Effects of Altering the Skin Microbiome in Atopic Dermatitis. J Integr Dermatol. 2023 Jul 11. (งานวิจัยเชิงลึกเกี่ยวกับการใช้ Prebiotics ชนิดทาภายนอก และการปรับสมดุลจุลินทรีย์บนผิวหนัง)
